Περί αξιοπρέπειας
Το αντίτιμο της ηθικής ικανοποίησης που προσδίδει η διατήρηση της αξιοπρέπειας σου είναι η αναγνώριση ότι όσοι δεν συμμερίζονται αυτή την ανάγκη πιθανότατα θα βρεθούν πιο μπροστά από εσένα και θα αποκομίσουν περισσότερα, ενδεχομένως χωρίς να ζημιωθεί η εικόνα τους και η άποψη που έχουν οι τρίτοι για αυτούς. Αν μπορείς να ζήσεις μ'αυτό, έχει καλώς, ειδάλλως κάθε φορά που κάποιος θα καταρρακώνει την αξιοπρέπειά του ζητώντας (ή ζητιανεύοντας) και εν τέλει παίρνοντας αυτό που εσύ περιμένεις (δικαιωματικά) να σου δοθεί θα νιώθεις ένα τσίμπημα στην συνείδησή σου για τη δική σου χαμένη ευκαιρία και την κερδισμένη ευκαιρία του άλλου.
Αρκετά συχνά τον τελευταίο καιρό, στο περιβάλλον του στρατού, βλέπω παιδιά 20 και 22 χρονών να κλαίγονται για 2-3 μέρες άδεια, να χρησιμοποιούν κάθε είδους μέσο για να πάρουν ένα πόστο, π.χ. στο κυλικείο ή σε κάποιο γραφείο, και, το χειρότερο, να μην διστάζουν να ρίχνουν τους συναδέλφους τους προκειμένου να πάρουν αυτό που θέλουν τη στιγμή που το θέλουν. Είναι κάτι που με στενοχωρεί αφάνταστα. Παιδιά που μόλις βγήκαν από το σχολείο να σκέφτονται και να συμπεριφέρονται όχι απλά ως ανταγωνιστές (κάτι που είναι θεμιτό) αλλά ως αντίπαλοι με όλους, έχοντας διαποτιστεί με μια άρρωστη ατομιστική νοοτροπία από τα γεννοφάσκια τους. Αλλά ακόμα περισσότερο με λυπεί που διακρίνω μια ηττοπάθεια, μια παραίτηση από οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής, όχι μόνο στο ευρύτερο κοινωνικό αλλά και στο προσωπικό επίπεδο. Παιδιά που φέρονται σαν μεσήλικες κουρασμένοι από τη ζωή, που επαναλαμβάνουν τσιτάτα και κοινοτυπίες περί της δυσκολίας της ζωής παράταιρα με την ηλικία τους και την έμφυτη ζωντάνια που τη συνοδεύει. Παιδιά στη συμπεριφορά των οποίων δεν είναι αντιληπτή ούτε καν μια μικρή ένδειξη ότι θα μπορέσουν να γίνουν τα ίδια οι φορείς της αλλαγής που αναφέρουν (με ένα επίπλαστο ύφος εμπειρίας, αναμασώντας τις απόψεις του περιβάλλοντός τους) ότι είναι απαραίτητη, γενικώς και αορίστως.
Όσο, λοιπόν, αρνούμαι να ακολουθήσω τους κανόνες αυτού του παιχνιδιού, στο οποίο νικητής είναι αυτός που θα τσαλαπατήσει την αξιοπρέπειά του όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα, βρίσκομαι κατά καιρούς να έχω λιγότερα στα χέρια μου από όσα αξίζω ή τελικά να παίρνω ό,τι αξίζω με μεγαλύτερη δυσκολία από ό,τι οι άλλοι. Και αν στο συγκεκριμένο περιβάλλον το διακύβευμα είναι ελάχιστα σημαντικό, με ανησυχεί η προβολή αυτής της συμπεριφοράς σε άλλες σημαντικότερες περιστάσεις με αντίστοιχα σημαντικότερες επιπτώσεις. Έχω όμως την πίστη ότι τελικά κανείς καλός δεν χάνεται, ακόμα κι αν το αποτέλεσμα του παραπάνω παιχνιδιού του στερήσει προσωρινά κάποια ευκαιρία, ακόμα κι αν κάποιος άλλος ανταμειφθεί χωρίς να το αξίζει.
Ίσως, πάλι, να είναι σημάδι της ηλικίας. Εχω παρατηρήσει ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία στρατιώτες δείχνουν έναν αλτρουισμό που μπορεί να εμπνεύσει τους μικρότερους και που εκδηλώνεται π.χ. με την προσπάθεια για επιβολή ισότητας μεταξύ των καθηκόντων των στρατιωτών ή με την αυθόρμητη βοήθεια προς τους συναδέλφους ακόμα κι αν είναι πέραν των υποχρεώσεών τους. Αυτή νομίζω ότι είναι και η σημαντικότερη συνεισφορά του μεγαλύτερου σε ηλικία: όχι απλά να δείξει τον σωστό δρόμο αλλά να συμμετάσχει πρώτος στη χάραξή του. Και να κάνει αντιληπτό με τη συμπεριφορά του ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι αδυναμία αλλά προτέρημα.
Αρκετά συχνά τον τελευταίο καιρό, στο περιβάλλον του στρατού, βλέπω παιδιά 20 και 22 χρονών να κλαίγονται για 2-3 μέρες άδεια, να χρησιμοποιούν κάθε είδους μέσο για να πάρουν ένα πόστο, π.χ. στο κυλικείο ή σε κάποιο γραφείο, και, το χειρότερο, να μην διστάζουν να ρίχνουν τους συναδέλφους τους προκειμένου να πάρουν αυτό που θέλουν τη στιγμή που το θέλουν. Είναι κάτι που με στενοχωρεί αφάνταστα. Παιδιά που μόλις βγήκαν από το σχολείο να σκέφτονται και να συμπεριφέρονται όχι απλά ως ανταγωνιστές (κάτι που είναι θεμιτό) αλλά ως αντίπαλοι με όλους, έχοντας διαποτιστεί με μια άρρωστη ατομιστική νοοτροπία από τα γεννοφάσκια τους. Αλλά ακόμα περισσότερο με λυπεί που διακρίνω μια ηττοπάθεια, μια παραίτηση από οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής, όχι μόνο στο ευρύτερο κοινωνικό αλλά και στο προσωπικό επίπεδο. Παιδιά που φέρονται σαν μεσήλικες κουρασμένοι από τη ζωή, που επαναλαμβάνουν τσιτάτα και κοινοτυπίες περί της δυσκολίας της ζωής παράταιρα με την ηλικία τους και την έμφυτη ζωντάνια που τη συνοδεύει. Παιδιά στη συμπεριφορά των οποίων δεν είναι αντιληπτή ούτε καν μια μικρή ένδειξη ότι θα μπορέσουν να γίνουν τα ίδια οι φορείς της αλλαγής που αναφέρουν (με ένα επίπλαστο ύφος εμπειρίας, αναμασώντας τις απόψεις του περιβάλλοντός τους) ότι είναι απαραίτητη, γενικώς και αορίστως.
Όσο, λοιπόν, αρνούμαι να ακολουθήσω τους κανόνες αυτού του παιχνιδιού, στο οποίο νικητής είναι αυτός που θα τσαλαπατήσει την αξιοπρέπειά του όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα, βρίσκομαι κατά καιρούς να έχω λιγότερα στα χέρια μου από όσα αξίζω ή τελικά να παίρνω ό,τι αξίζω με μεγαλύτερη δυσκολία από ό,τι οι άλλοι. Και αν στο συγκεκριμένο περιβάλλον το διακύβευμα είναι ελάχιστα σημαντικό, με ανησυχεί η προβολή αυτής της συμπεριφοράς σε άλλες σημαντικότερες περιστάσεις με αντίστοιχα σημαντικότερες επιπτώσεις. Έχω όμως την πίστη ότι τελικά κανείς καλός δεν χάνεται, ακόμα κι αν το αποτέλεσμα του παραπάνω παιχνιδιού του στερήσει προσωρινά κάποια ευκαιρία, ακόμα κι αν κάποιος άλλος ανταμειφθεί χωρίς να το αξίζει.
Ίσως, πάλι, να είναι σημάδι της ηλικίας. Εχω παρατηρήσει ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία στρατιώτες δείχνουν έναν αλτρουισμό που μπορεί να εμπνεύσει τους μικρότερους και που εκδηλώνεται π.χ. με την προσπάθεια για επιβολή ισότητας μεταξύ των καθηκόντων των στρατιωτών ή με την αυθόρμητη βοήθεια προς τους συναδέλφους ακόμα κι αν είναι πέραν των υποχρεώσεών τους. Αυτή νομίζω ότι είναι και η σημαντικότερη συνεισφορά του μεγαλύτερου σε ηλικία: όχι απλά να δείξει τον σωστό δρόμο αλλά να συμμετάσχει πρώτος στη χάραξή του. Και να κάνει αντιληπτό με τη συμπεριφορά του ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι αδυναμία αλλά προτέρημα.
7 σχόλια
