Εδώ και μερικές ώρες είμαι πια πολίτης. Κομπλέ, με αστυνομική ταυτότητα, με (ελαφρά) τριχοφυία στο πρόσωπο, με φαβοριτούλα κάτω από το cheekbone, τέλοσπάντων με ό,τι δεν μπορεί να έχει ένας στρατιώτης στη θητεία του. Το μόνο που απομένει είναι να μπω σε μερικές ώρες στο αεροπλάνο, όπως αρκετές φορές τον τελευταίο μήνα, και να γυρίσω σπίτι από όπου έφυγα ένα πρωινό της 18ης Μαΐου για ένα ταξίδι κυριολεκτικά στο άγνωστο.

Σήμερα, λοιπόν, μπήκε τέλος σε ένα εξάμηνο που κατά περιόδους ήταν φρικτό, απαίσιο και μίζερο μαζί. Η εβδομάδα προσαρμογής στη μονάδα είναι κατά γενική ομολογία από τις χειρότερες εβδομάδες στη στρατιωτική ζωή. Αλλά επειδή η προσαρμογή δεν κρατά μόνο μία εβδομάδα, οι πρώτοι 2 μήνες είναι άσχημοι από πολλές απόψεις: αισθάνεσαι σαν ψάρι έξω από το νερό, σε προορίζουν για όλων των ειδών τις χαμοδουλειές και "χωσίματα" προς όφελος των παλαιοτέρων (κάτι που δεν είναι απαραίτητα κακό αλλά είναι σίγουρα άσχημο όταν συμβαίνει σε σένα) και γενικώς υπάρχει ακόμα μια καχυποψία/αβεβαιότητα προς το πρόσωπό σου. Εκεί είναι που θέλει κουράγιο και balls γιατί η αναβολή σε φλερτάρει επικίνδυνα, και αρκετοί είναι αυτοί που παραδίδονται στη σαγήνη της. Αυτά είναι ορισμένα από τα κακά ενθύμια που αφήνει η θητεία.


Αν όμως τύχεις σε καλή μονάδα και, το κυριότερο, σε καλά παιδιά στο θάλαμο υπάρχουν στιγμές που δε μπορείς να τις ξαναζήσεις στην πολιτική ζωή. Στιγμές που η έννοια της συντροφικότητας βρίσκει τέλεια εφαρμογή, που πραγματικά πρέπει να εργαστείς σαν σύνολο όχι για να ανταμειφθείς αλλά για να μην τιμωρηθείς. Πρωινά ξυπνήματα όχι με μπινελίκια και φωνές αλλά με ανελέητα πειράγματα και μουσικές στα iPod. Ανελέητες στιγμές γέλιου στις σκοπιές και τις αγγαρείες, στις λάντζες και στις ασκήσεις. Και η συνειδητοποίηση ότι κάτω από τα χακί ανεξαρτήτως βαθμού βρίσκονται άνθρωποι και όχι στρατιώτες, λοχίες ή ταγματάρχες.


Αν βάλεις όλα αυτά (και πολλά άλλα) στην παλάντζα των συναισθημάτων, το ισοζύγιο βγαίνει θετικό. Κοινώς, είμαι ευχαριστημένος από το πώς πέρασα τη θητεία μου, παρά τις υστερίες του πρώτου καιρού (βλέπε τα πρώτα posts σε αυτή την ενότητα) και το συνεχές whining. Κι αυτό γιατί κατάλαβα ότι η συνεχής και υπερβολική απαλεψιά δεν κάνει κακό μόνο σε εμένα αλλά περισσότερο στον κόσμο που συναναστρέφεται μαζί σου. Αυτό είναι ίσως το σημαντικότερο μάθημα που πήρα. Επιφυλάσσομαι όμως για μια πιο συγκροτημένη ανάλυση μελλοντικά. Απλώς τώρα θέλω να μεταφέρω κάποιες πρόχειρες σκέψεις as they come, απαλλαγμένες από τον μανδύα του στρατιωτικού mindset.

Εδώ επίσης κλείνει η ενότητα "Army stories" τούτου του blog. Και για να κρατήσουμε την παράδοση, τι καλύτερος τρόπος να τελειώσεις με τούτο το αριστούργημα των Sundays και την αιθέρια φωνή της Harriet Wheeler να σου υπενθυμίζει ότι η ιστορία κάπου εδώ τελειώνει...

Το αντίτιμο της ηθικής ικανοποίησης που προσδίδει η διατήρηση της αξιοπρέπειας σου είναι η αναγνώριση ότι όσοι δεν συμμερίζονται αυτή την ανάγκη πιθανότατα θα βρεθούν πιο μπροστά από εσένα και θα αποκομίσουν περισσότερα, ενδεχομένως χωρίς να ζημιωθεί η εικόνα τους και η άποψη που έχουν οι τρίτοι για αυτούς. Αν μπορείς να ζήσεις μ'αυτό, έχει καλώς, ειδάλλως κάθε φορά που κάποιος θα καταρρακώνει την αξιοπρέπειά του ζητώντας (ή ζητιανεύοντας) και εν τέλει παίρνοντας αυτό που εσύ περιμένεις (δικαιωματικά) να σου δοθεί θα νιώθεις ένα τσίμπημα στην συνείδησή σου για τη δική σου χαμένη ευκαιρία και την κερδισμένη ευκαιρία του άλλου.

Αρκετά συχνά τον τελευταίο καιρό, στο περιβάλλον του στρατού, βλέπω παιδιά 20 και 22 χρονών να κλαίγονται για 2-3 μέρες άδεια, να χρησιμοποιούν κάθε είδους μέσο για να πάρουν ένα πόστο, π.χ. στο κυλικείο ή σε κάποιο γραφείο, και, το χειρότερο, να μην διστάζουν να ρίχνουν τους συναδέλφους τους προκειμένου να πάρουν αυτό που θέλουν τη στιγμή που το θέλουν. Είναι κάτι που με στενοχωρεί αφάνταστα. Παιδιά που μόλις βγήκαν από το σχολείο να σκέφτονται και να συμπεριφέρονται όχι απλά ως ανταγωνιστές (κάτι που είναι θεμιτό) αλλά ως αντίπαλοι με όλους, έχοντας διαποτιστεί με μια άρρωστη ατομιστική νοοτροπία από τα γεννοφάσκια τους. Αλλά ακόμα περισσότερο με λυπεί που διακρίνω μια ηττοπάθεια, μια παραίτηση από οποιαδήποτε προσπάθεια αλλαγής, όχι μόνο στο ευρύτερο κοινωνικό αλλά και στο προσωπικό επίπεδο. Παιδιά που φέρονται σαν μεσήλικες κουρασμένοι από τη ζωή, που επαναλαμβάνουν τσιτάτα και κοινοτυπίες περί της δυσκολίας της ζωής παράταιρα με την ηλικία τους και την έμφυτη ζωντάνια που τη συνοδεύει. Παιδιά στη συμπεριφορά των οποίων δεν είναι αντιληπτή ούτε καν μια μικρή ένδειξη ότι θα μπορέσουν να γίνουν τα ίδια οι φορείς της αλλαγής που αναφέρουν (με ένα επίπλαστο ύφος εμπειρίας, αναμασώντας τις απόψεις του περιβάλλοντός τους) ότι είναι απαραίτητη, γενικώς και αορίστως.

Όσο, λοιπόν, αρνούμαι να ακολουθήσω τους κανόνες αυτού του παιχνιδιού, στο οποίο νικητής είναι αυτός που θα τσαλαπατήσει την αξιοπρέπειά του όσο το δυνατόν αποτελεσματικότερα, βρίσκομαι κατά καιρούς να έχω λιγότερα στα χέρια μου από όσα αξίζω ή τελικά να παίρνω ό,τι αξίζω με μεγαλύτερη δυσκολία από ό,τι οι άλλοι. Και αν στο συγκεκριμένο περιβάλλον το διακύβευμα είναι ελάχιστα σημαντικό, με ανησυχεί η προβολή αυτής της συμπεριφοράς σε άλλες σημαντικότερες περιστάσεις με αντίστοιχα σημαντικότερες επιπτώσεις. Έχω όμως την πίστη ότι τελικά κανείς καλός δεν χάνεται, ακόμα κι αν το αποτέλεσμα του παραπάνω παιχνιδιού του στερήσει προσωρινά κάποια ευκαιρία, ακόμα κι αν κάποιος άλλος ανταμειφθεί χωρίς να το αξίζει.

Ίσως, πάλι, να είναι σημάδι της ηλικίας. Εχω παρατηρήσει ότι οι μεγαλύτεροι σε ηλικία στρατιώτες δείχνουν έναν αλτρουισμό που μπορεί να εμπνεύσει τους μικρότερους και που εκδηλώνεται π.χ. με την προσπάθεια για επιβολή ισότητας μεταξύ των καθηκόντων των στρατιωτών ή με την αυθόρμητη βοήθεια προς τους συναδέλφους ακόμα κι αν είναι πέραν των υποχρεώσεών τους. Αυτή νομίζω ότι είναι και η σημαντικότερη συνεισφορά του μεγαλύτερου σε ηλικία: όχι απλά να δείξει τον σωστό δρόμο αλλά να συμμετάσχει πρώτος στη χάραξή του. Και να κάνει αντιληπτό με τη συμπεριφορά του ότι η αξιοπρέπεια δεν είναι αδυναμία αλλά προτέρημα.

Και να που η αξιότιμη ηγεσία των Ενόπλων Δυνάμεων αποφάσισε ότι αυτό που λείπει από τον Έλληνα στρατιώτη για να ανεβεί κάνα δυο επίπεδα στην επιχειρησιακή ετοιμότητά του είναι 6ήμερα σκηνάκια. Από Δευτέρα, λοιπόν, θα κατασκηνώσουμε στη μέση του πουθενά, θα φάμε καταπληκτικό gourmet φαγητό αποτελούμενο από κονσέρβες και διπυρίτη, θα π(ι)ούμε τις ιστορίες μας, θα βραχούμε ως το κόκκαλο (όπως προβλέπει η ΕΜΥ) και θα γυρίσουμε κατάκοποι και άπλυτοι αλλά η αποστολή θα έχει επιτευχθεί: θα έχουμε γίνει καλύτεροι στρατιώτες, έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε τους εξωτερικούς εχθρούς. Για τους εσωτερικούς (κάθε είδους), ούτε συζήτηση...

Ήθελα να σχολιάσω κάμποσα πράγματα, από την εκλογή του Έλληνα Ομπάμα μέχρι το Νόμπελ στον πραγματικό Ομπάμα, αλλά ο χρόνος με πιέζει. Ραντεβού σε καμιά 10αριά μέρες που θα επιστρέψω στην Αθήνα με άδεια απολύσεως: ask not for whom the leledonia sing, they sing for ME!

Και για να μην χαλάσουμε το έθιμο, πάρτε ένα ηλιόλουστο τραγούδι από τη θεά Isobel Campbell (πρώην μέλος των Belle & Sebastian και νυν μούσα της indie pop) και τον γνωστό και μη εξαιρετέο Mark Lanegan (Screaming Trees, Queens of the Stone Age κλπ.)