Το χρονικό ενός αναμενόμενου συμβάντος

Κατηγορία:
Δε μπορώ να πω ότι εκπλήσσομαι με την πορεία των γεγονότων που ακολούθησαν την επίθεση του νεαρού σήμερα το πρωί, ούτε με το γεγονός καθαυτό. Θα έλεγα ότι οι αντιδράσεις που συνάντησα σήμερα (συζητώντας με συναδέλφους, στην τηλεόραση, ακόμα και από πολιτικούς) ήταν προβλέψιμες μέσα στην κοινοτοπία τους: δεν χαρακτηρίζουν την ελληνική νεολαία τέτοιες πράξεις, ήταν ψυχικά διαταραγμένος, κλπ. Όλα προβλέψιμα, λοιπόν, όλα αναμενόμενα, και για μία ακόμα φορά, ολα λάθος.

Η σχολική βία είναι ένα πολύ συγκεκριμένο φαινόμενο, με συγκεκριμένες γενεσιουργές αιτίες, πολύ πρόσφορο έδαφος για να αναπτυχθεί και, δυστυχώς, πάμπολλα παραδείγματα έκφρασής της με τον τρόπο που είδαμε σήμερα στην Ελλάδα. Πριν 10 χρόνια (παρά 10 μέρες) γίναμε μάρτυρες της επίθεσης δύο νεαρών στο γυμνάσιο Columbine στο Κολοράντο των Η.Π.Α., το πρώτο συμβάν που ανέδειξε τη σχολική βία ως γενεσιουργό αιτία φονικών πράξεων. Έκτοτε υπήρξαν πολλά παρόμοια γεγονότα με δράστες παιδιά που ήταν "outsiders" και ζούσαν στις παρυφές της σχολικής κοινότητας στην οποία ανήκαν. Είναι αναμενόμενο ένα τέτοιο φαινόμενο να εμφανιζόταν κάποτε και στην Ελλάδα, ή μάλλον, δεν υπήρχε κανένας λόγος αυτό το φαινόμενο να μην εμφανιστεί στην Ελλάδα.

Εννοείται ότι δεν μπορεί κανείς να περιμένει πότε, από ποιον και με ποια ακριβώς μορφή θα εκδηλωθεί, αν και επιστημονικές μελέτες (π.χ. Verlinden et al, 2000; Leary et al, 2003; κ.ά.) καταδεικνύουν ότι η απόρριψη στο σχολείο (με τη μορφή κοινωνικής απόρριψης, ρομαντικής απόρριψης ή σωματικής παρενόχλησης - bullying) αποτελεί πρωτεύουσα αιτία εμφάνισης τέτοιων φαινομένων. Ο μεγάλος κοινωνικός αντίκτυπος που δημιουργεί κάθε τέτοιο συμβάν έχει παραγάγει σημαντικό ερευνητικό έργο ώστε να μπορεί να μελετηθεί από τους αρμόδιους πολιτικούς φορείς.

Αυτά θα συνέβαιναν σε άλλα κράτη, αλλά όχι στην Ελλάδα. Η πρώτη αντίδραση της Υπουργού Απασχόλησης, που εκπροσωπεί την κρατούσα πολιτική ηγεσία, ήταν να δηλώσει ότι το γεγονός "δεν εκφράζει σε καμία περίπτωση τη νεολαία της χώρας μας". Νομίζω ότι αυτή η δήλωση αποτυπώνει την προσέγγισή μας απέναντι σε κάθε κοινωνικό φαινόμενο με αρνητικό αντίκτυπο: δε μας χαρακτηρίζει, δεν είναι δικό μας, δε φταίμε εμείς. Μακριά από την κοινωνία μας, μακριά από την κυβέρνησή μας, μακριά από την οικογένειά μας. Κάτω από το χαλί αντί για μπροστά στους προβολείς. Κι έτσι όχι μόνο χάνεται η ευκαιρία να ενσκήψουμε, έστω και κατασταλτικά αντί για προληπτικά, πάνω από τις γενεσιουργές αιτίες του φαινομένου και να πράξουμε επί της ουσίας αλλά με την απραγία και την αποποίηση ευθυνών ενισχύουμε τον κίνδυνο πιθανής επανάληψης παρόμοιων συμβάντων. Αναμενόμενο, δυστυχώς, για την Ελλάδα.

Φυσικά υπάρχουν και αυτοί που βρίσκουν ευκαιρία να βγάλουν το εθνικιστικό τους μένος επειδή το παιδί έτυχε να είναι μετανάστης. Νομίζω ότι δεν αξίζει καν να ασχοληθεί κανείς με τέτοιες ακραίες απόψεις. Απλώς τις αναφέρω γιατί πιστεύω ότι αν η αδιαφορία είναι επικίνδυνη, η ηθελημένα λανθασμένη ερμηνεία (ειδικά όταν συνοδεύεται από την πανταχού παρούσα ρατσιστική ιδεολογία) μπορεί να αποβεί καταστροφική.


Βιβλιογραφικές αναφορές:
- Verlinden, S., M. Hensen and J. Thomas, 2000. Risk factors in school shootings. Clinical Psychology Review, 20(1), 3-56.
- Leary, M.R., R.M. Kowalski, L. Smith and S. Philips, 2003. Teasing, rejection and school violence: Case studies of the school shootings. Aggressive Behavior, 29(3), 202-214.
 

9 comments so far.

  1. auburn Kate 13/4/09 10:25 π.μ.
    Και ω της σύμπτωσης φίλτατό μου πετουμενο, χτες διαβασα στο ενθετο περιοδικο της Καθημερινης της κυραικης, τη Γυναικα, ενα εκτενες αρθρο για το bulling. Συμφωνω με τις διαπιστωσειςσου, και μου εκανε εντυπωση που το Υπουργειο Παιδειας, σε συνεργασια με ενα μη κερδοσκοπικο σωματειο αν θυμμαι καλα του οποιου ηγειται καποια Βικτωρια Πρεκατέ, εχει προτεινει στους μαθητες των σχολειων αν παρακολουθουν τις συζητησεις του σωματειου αυτου, σε ωρες εκτος μαθηματων.Ποσοι πανε και αν πανε, δεν γνωριζω. Δεν εχω μπορστα μου το αρθρο, αν μπεις στο www.kathimerini.gr φανταζομαι πως θα υπαρχουν και τα κειεμενα των εθετων περιοδικων. Δεν ειμαι σιγουρη παντως.Αυτο που συγκρατησα απ΄το αρθρο και ενθουσιαστηκα, επειδη ειχα σκεφτει ακριβως το ιδιο, ειναι οτι αυτος/η που καταφευγει στο bulling είναι μηδενικης η πολυ χαμηλης αυτοεκτιμησης... Στη ισοτητα πετουμενο μου φαινεται η ανεπαρκεια. Οχι στην ανισοτητα, εννοω οχι σε συνθηκες ανισοτητας.Αυτος/η απου νιωθει καλα εμ τον εαυτο του, δεν χρειαζεται να καταφυγει στον υποβιβασμο του αλλου προκειμενου να νιωσει ok. Αυτο παντως που μου εκανε εντυπωση ρε συ ,ξερεις ποιο ειναι; Οτι ο νεαρος αυτοχειρ ήταν ωραιο παιδι! Εννοω, πως αν οντως εισεπραττε ατη χλευη οπως πηρε το ματι μου πως ειχε πει, σύμφωνα με καποια εφημεριδα, φανταζομαι δεν αθ ηταν λογω της εμφανισής του. θα ηταν λογω της καταγωγής του. οποία πρωτοτυπια για την ανεκτικη κοινωνια μας, μη χέσω. Παντως ειλικρινα, αν πααδεχοαμι για ενα και μοναδικο πραγμα τους ψυχολόγους, είναι η επισήμανση τους, πως η αναγνωριση και η αποδοχη απ΄το στενο περιβαλλον, το οικογενειακό, το χτίσιμο στον ψυχισμο του παιδιου μιας ισχυρης αυτοπεποίθησης, είναι το μονο θεμελειώδες και ουσιαστικο εφόδιο. Το μονο. Ολα τ' αλλα είναι "μεγαλεια της σαρκός" exit μου, για να καλυπτουμε την πεινα μας για αγαπη.Στο λεω μετα λόγου γνωσης. Βιωματικης γνωσης... Οσο για τη διαπσιτωση σου οτι αντι να αντιμετωπιζουμε το συμβαν, το ξορκιζουμε με αυτους τους κοινοτοπους και καρμπον αφορισμους, συμφωνω επισης. Η γνωστη μικροαστικη τακτικη.Η γνωστη άμυνα της απώθησης, δεν ξερω, δεν αφορα εμενα, εγω δεν ειμαι σαν αυτον, εμεις δεν ειμαστε εθνος δολοφόνων. κ.λ.π. Παντως, δεν μποριες να πεις, μονο στο περιθωριο των εξελίξεων δεν είμαστε- ο,τι "καλό" συμβαίνει στο εξωτερικο, το εχουμε κι εμεις! Ετσι για αν μην εχουμε αμφιβολια οτι ειμαστε σύγχρονη μεταβιομηχανικη κοινωνια. Βοηθεια μας.
  2. pølsemannen 13/4/09 4:26 μ.μ.
    Πραγματικά χρειάζεται τρομερό στρουθοκαμηλισμό η δήλωση "Δεν εκφράζουν την νεολαία μας τέτοια περιστατικά".

    Δεν κατάλαβα, που συνέβη το περιστατικό;

    Στο Κιργιστάν;

    Ή μήπως στα σχολεία μας δεν φοιτούν πλέον μαθητές από όπου μπορεί να φανταστεί κανείς; Τόσο η εθνοτική σύνθεση της μαθητιώσας νεολαίας, όσο και οι συμπεριφορές της έχουν αλλάξει από την εποχή που η κυριά Πετραλιά φορούσε υπερηφάνως την ποδίτσα της και πρέπει να δούμε τι θα κάνουμε με τα νέα δεδομένα.
  3. Pan 13/4/09 5:58 μ.μ.
    Καλημέρα.

    Εσύ, δηλαδή, περίμενες κάτι διαφορετικό;
  4. Κατερινα Μαλακατε 15/4/09 10:08 μ.μ.
    Ξέρω γω, κάτι διαφορετικό θα περίμενα γιατί ζω σε αυτή τη χώρα και πέρα από το περιχαράκωμα δημοσιογράφων και πολιτικών, καταλαβαίνω πως οι πολίτες της, οι νεαροί, κάπως έχουν αλλάξει. Μάλλον βαυκαλιζόμουν, όμως. Δεν έχει αλλάξει τίποτα, όλοι μένουν στις φοβίες και στους περιορισμούς της. Για αυτό οι χαρούμενες δηλώσεις....
    Έχω υπάρξει θύμα πολύ έντονου bullying στα μαθητικά μου χρόνια, η απομόνωση και η λεκτική βια ήταν το λιγότερο, η σωματική το περισσότερο και κατανοώ πως τα παιδιά δεν αλλάζουν. Ο διαφορετικός πάντοτε θα είναι στη γωνία. Είναι θέμα κοινωνικοποίησης, για να ανήκεις στην ομάδα πρέπει να οριοθετήσεις ποιός δεν ανήκει σε αυτήν. Συγχωρώ τους βασανιστές μου σε ένα βαθμό. Αλλά οι ουλές παραμένουν εδώ, ενθύμιο.
    Υποθέτω πως αν ήμουν στο σχολείο τώρα, θα την είχα γλιτώσει. Κάποιο παιδί από το Καζακσταν θα ήταν πιο διαφορετικό από μένα και θα τραβούσε αυτό το ζόρι.
  5. Γαλάτεια 16/4/09 1:53 π.μ.
    Kαλησπερα.Περασα να σου ευχηθω Καλο Πασχα!
  6. exitmusician 16/4/09 10:24 μ.μ.
    Ξωτικό μου, συμφωνώ με την άποψη ότι το γεγονός πως είμαστε στην περιφέρεια των παγκόσμιων εξελίξεων, ορισμένα φαινόμενα μπορεί να μας επηρεάζουν "ξώφαλτσα". Όμως όσο λίγο και να μας επηρεάσουν, πρέπει να τα αντιμετωπίσουμε. Κι εκεί είναι που τα αφήνουμε όλα στην τύχη και προσπαθούμε να τα ρίξουμε όλα κάτω από το χαλί. Πάντως έγραψες με το "στην ισότητα φαίνεται η ανεπάρκεια". Έγραψες, σου λέω. Από τις πιο σωστές κουβέντες που έχουν γραφτεί σε τούτο το blog lol

    Αγαπητέ polse, θέλει πολύ θράσος για να μειώσεις τόσο απροκάλυπτα ένα τόσο σημαντικό γεγονός. Πολύ φοβάμαι ότι μπορεί να έχουμε φαινόμενα μιμητισμού ακριβώς λόγω της μη άμεσης αντίδρασης.

    Pan, όχι, δυστυχώς. Θα δούμε ποιες θα είναι οι συνέπειες...

    Κατερίνα, δεν έχω εμπειρία από bullying αλλά γνωρίζω ανθρώπους που το έχουν περάσει. Θυμάμαι κάτι που μου είχε πει μια φιλόλογος στο Γυμνάσιο: τα παιδιά μπορούν να είναι πιο σκληρά κι απ'τους μεγάλους. Ίσως οι όροι της κοινωνικοποίησης στην παιδική-εφηβική ηλικία είναι πιο αυστηροί από ό,τι στους ενήλικους, και γιαυτό η διαφορετικότητα ενοχλεί.

    Γαλάτεια, καλό Πάσχα και να περνάς!
  7. Το θέμα φυσικά και δεν είναι τόσο απλό. Σχετίζεται άμεσα με τη βιωτική βία πυο εισπράττει ένα παιδί, με το ίδιο το σχολείο και την καταπίεσή του, με όσα δεν κάνουμε όταν βλέπουμε γύρω μας περιστατικά αντικοινωνικά. Δες λίγο κι εδώ μερικές ψύχραιμες σκέψεις για του Ρέντη
  8. KitsosMitsos 22/4/09 11:32 π.μ.
    Εμπεριστατωμένη προσέγγιση, το μόνο σίγουρο.
    Τις θερμές ευχές μου, φίλτατε. Όσο για το άλλο, οσονούπω...
  9. exitmusician 22/4/09 6:33 μ.μ.
    Δήμο, συμφωνώ ότι τα γενεσιουργά αίτια είναι πολύπλοκα και μοναδικά για κάθε περίπτωση. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι υπάρχει επιστημονικός τρόπος για να προσεγγιστεί η πολυπλοκότητα του φαινομένου. Κι όμως, το μόνο που εκφράστηκε από τις πολιτικές αρχές είναι μια χοντροκομμένη δήλωση ότι όλα είναι καλά. Επί τούτου δε διαφωνώ με τη δική σου νηφάλια προσέγγιση.

    KitsoMitse, ευχαριστώ και αναμένω...

Something to say?